Đức 2-0 Serbia: Nhịp pressing của Klopp và cú nảy mở ra kỷ nguyên mới

Tiếng bóng đập vào cột dọc vang lên khô khốc giữa một khán đài đang nín thở. Ở rìa vòng cấm, Wirtz vừa tung ra cú dứt điểm bằng má trong, bóng đi chéo và tìm đúng cây cột. Trước khi ai kịp tiếc nuối, Bischof đã lao vào như một con thú đói, đệm bóng vào lưới trống. Cả sân nổ tung. Tôi ngồi trên khán đài báo chí, tay vẫn cầm cuốn sổ, và trong đầu chỉ còn một câu hỏi: bao nhiêu năm rồi mới lại thấy một đội tuyển Đức pressing ngay từ giây đầu tiên đến vậy? Tỷ số cuối cùng là 2-0 nghiêng về Đức trước Serbia tại vòng bảng UEFA Nations League. Đó là trận thắng đầu tiên của Klopp trên cương vị huấn luyện viên trưởng đội tuyển quốc gia, và cũng là trận thắng đầu tiên của đội trong mùa giải này. Nhưng điều tôi muốn kể không nằm ở hai bàn thắng. Nó nằm ở cách đội bóng này chạy. Tôi theo dõi các trận đấu của bóng đá Đức suốt nhiều thập kỷ, từ những buổi chiều mà cả khán đài chỉ hát một giai điệu duy nhất. Điều tôi học được từ nghề phóng viên theo chân đội bóng là một trận đấu không bao giờ bắt đầu ở phút thứ nhất trên bảng tỷ số. Nó bắt đầu trong phòng thay đồ, trong ánh mắt của người thủ lĩnh, trong tiếng giày gõ xuống sàn hành lang. Và ở trận này, ngay từ lúc bóng lăn, tôi đã thấy điều đó. Đức bước vào trận với Serbia trong tư thế của một đội bóng đang tìm lại chính mình. Nations League là sân chơi mà các đội tuyển lớn thường dùng để thử nghiệm, để xoay tua, để trả nợ cho những trận đấu lớn hơn. Nhưng với một huấn luyện viên vừa tiếp quản, nó là phòng thí nghiệm. Klopp không giấu giếm ý định của mình: đội bóng của ông sẽ pressing. Không phải kiểu pressing nửa vời chờ đối thủ mắc lỗi, mà là kiểu pressing dữ dội bắt đầu ngay từ phần sân đối phương. Trong bóng đá hiện đại, người ta đo mức độ pressing bằng một chỉ số gọi là PPDA — số đường chuyền mà đối thủ được phép thực hiện trước mỗi hành động phòng ngự của đội mình. Chỉ số này càng thấp, pressing càng dữ. Trận này, tôi không có con số PPDA chính xác trong tay, và tôi sẽ không giả vờ là mình có. Nhưng bằng mắt, bằng cái cảm giác mà chỉ những người ngồi đủ gần đường biên mới cảm nhận được, tôi thấy Serbia gần như không thể triển khai bóng từ tuyến dưới. Có một thứ mà bảng dữ liệu không bao giờ ghi lại: âm thanh của sự ngộp thở. Khi một đội bóng bị pressing, tiếng hét của thủ môn, tiếng gọi nhau của các trung vệ, tiếng thở dốc khi họ phải chuyền ngang rồi chuyền về — tất cả tạo nên một bản hòa âm của sự bế tắc. Serbia ở trận này chơi đúng như thế. Họ không dám mở bóng ra biên, không dám quay người, và mỗi lần họ chạm bóng là một lần ba, bốn cái bóng áo trắng lao tới. Điều thú vị nhất của hệ thống này nằm ở cách Klopp phân vai cho các cầu thủ trẻ. Wirtz được thả tự do ở hành lang phải, không bám biên cố định, mà di chuyển vào khoảng trống giữa tiền vệ và trung vệ đối phương. Đó là vai trò của một trạm trung chuyển sống — nhận bóng ở nửa khoảng trống, quay người, rồi tung ra đường chuyền quyết định hoặc tự mình dứt điểm. Cầu thủ này chính là người mở ra bàn thắng đầu tiên theo một cách gián tiếp nhưng đầy tính toán. Cú sút của Wirtz đưa bóng tìm đến cột dọc, và Bischof — người trẻ nhất trong đội hình ra sân — có mặt đúng lúc ở đúng chỗ để đệm bóng vào lưới. Trong bóng đá, người ta gọi đó là bóng hai, tức là tình huống bóng nảy ra sau một pha dứt điểm hoặc một pha tranh chấp. Việc Bischof có mặt ở đó không phải may mắn. Đó là kết quả của một thói quen được rèn trong tập luyện: khi đồng đội sút, tiền vệ tấn công phải lao vào vòng cấm. Ở hành lang trái, Mittelstadt chơi như một mũi khoan. Anh không chỉ dâng cao để tạt bóng, mà còn bó vào trong để tạo khoảng trống cho người phía trên. Sự ăn ý giữa Wirtz và Mittelstadt cho thấy hai điều: thứ nhất, Klopp đã có một bộ khung tấn công được huấn luyện bài bản; thứ hai, đội bóng này không phụ thuộc vào một cá nhân duy nhất để tạo cơ hội. Bàn thắng thứ hai đến ở phút 61, và lần này Wirtz tự mình kết thúc. Anh nhận bóng, đi bóng qua hai cái bóng áo xanh, rồi đặt bóng vào góc xa. Đó là khoảnh khắc mà một cầu thủ trẻ chứng minh rằng anh không phải chỉ là người kiến tạo, mà còn là người ghi bàn. Bàn thắng này cũng cho thấy vai trò tự do của Wirtz: anh có quyền đi bóng, có quyền quyết định, và anh có quyền bỏ qua những đường chuyền an toàn để tìm khoảnh khắc của riêng mình. Điều đáng chú ý là Đức còn bỏ lỡ cơ hội nâng tỷ số lên 3-0. Họ tạo ra một khối lượng cơ hội đủ để trận đấu kết thúc với tỷ số đậm hơn nhiều. Nhưng bóng đá không trả tiền cho những cơ hội bị bỏ lỡ. Nó chỉ ghi nhận những gì đi vào lưới. Đọc về chiến thuật, người ta dễ bị cuốn vào những thuật ngữ như gegenpressing — phản pressing, tức là pressing ngay sau khi mất bóng. Klopp được biết đến như một trong những kiến trúc sư của lối chơi này ở cấp câu lạc bộ. Việc ông mang nó lên đội tuyển quốc gia là một canh bạc. Ở cấp câu lạc bộ, ông có thời gian tập luyện hàng ngày với cầu thủ. Ở đội tuyển, ông chỉ có vài ngày mỗi đợt tập trung. Vậy mà ở trận đầu tiên, các cầu thủ đã thực hiện nó khá trơn tru. Tôi đến sân không phải để ghi bàn, mà để giữ nhịp cho những câu chuyện. Và câu chuyện ở đây là một đội bóng trẻ đang học lại cách chạy. Nhưng tôi phải nói thẳng một điều mà những dòng tít hào hứng sẽ bỏ qua: Serbia đã chơi quá thụ động. Họ không pressing ngược lại, không tìm cách phá vỡ tuyến đầu của Đức, và gần như không tạo ra một tình huống phản công nguy hiểm nào. Điều đó có nghĩa là chúng ta vẫn chưa biết hệ thống pressing của Klopp sẽ phản ứng thế nào khi gặp một đội bóng biết trừng phạt nó. Đây là cái bẫy quen thuộc của bóng đá hiện đại: chúng ta đánh giá một hệ thống qua trận đấu dễ nhất của nó. Một đội pressing mạnh trước một đối thủ bị động trông rất đẹp. Nhưng khi gặp một đối thủ có khả năng chuyền bóng dài vượt tuyến hoặc phản công trực diện, hệ thống đó lập tức lộ ra khoảng trống phía sau lưng hàng thủ. Chúng ta sẽ chỉ biết điều đó khi Đức đối đầu với Pháp, với Anh, hay với một đội bóng biết cách chơi bóng dài. Thêm nữa, tôi không có một chỉ số xG nào trong tay cho trận này. Không có PPDA. Không có bản đồ nhiệt. Những gì tôi có là đôi mắt của một người đã ngồi quá nhiều trận đấu để phân biệt giữa sự kiểm soát thật và sự kiểm soát ảo. Và trận này, sự kiểm soát là thật, nhưng mức độ cạnh tranh thì chưa đủ để kết luận. Khi truyền thông mới ồn ào gõ cửa, tôi vẫn nghe thấy tiếng trống cũ từ khán đài. Tiếng trống đó nói với tôi rằng một trận thắng không tạo nên một kỷ nguyên, và một cầu thủ hay không tạo nên một đội bóng. Câu hỏi lớn nhất của Klopp bây giờ không phải là làm sao pressing tốt hơn. Ông đã có câu trả lời cho điều đó. Câu hỏi lớn nhất là: hệ thống này sẽ sống sót ra sao trước một đối thủ biết cách kéo giãn nó, và liệu những đôi chân trẻ như Wirtz hay Bischof có chịu được nhịp độ mà ông đòi hỏi trong một chu kỳ dài? Trận tiếp theo sẽ trả lời. Và tôi sẽ lại ngồi đó, ghi chép, chờ xem liệu tiếng trống pressing này là một nhịp điệu bền bỉ hay chỉ là một tiếng vang ngắn. Phòng thay đồ vắng lặng hôm ấy vẫn còn vương mùi cỏ và nước mắt của ai đó — lần này, là nước mắt của một đội bóng vừa tìm lại được chính mình, dù chỉ trong một đêm.